มีสมาชิกทักมาคุยด้วยเมื่อสองสามวันก่อน เล่าให้ฟังว่าไม้เช้าโดนสวน ขาดทุนไปก้อนหนึ่ง แล้วใจมันร้อน รีบเปิดไม้ใหม่ทันทีในอีกไม่กี่นาทีถัดมา ด้วยความคิดว่า "เดี๋ยวเอาคืน" ผลคือโดนซ้ำอีกรอบ ยิ่งเจ็บยิ่งเพิ่มล็อต สุดท้ายวันนั้นพอร์ตเละกว่าที่ควรจะเป็นหลายเท่า ผมเชื่อว่าในบอร์ดนี้ต้องมีคนเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ไม่มากก็น้อยครับ

เรื่องนี้ในวงการจิตวิทยาการเทรดเขาเรียกว่า Revenge Trading หรือการเทรดเพื่อเอาคืนตลาด ฟังดูเหมือนเป็นความฮึกเหิม แต่จริง ๆ แล้วมันคือการตัดสินใจที่มาจากอารมณ์ล้วน ๆ ไม่มีแผน ไม่มีเหตุผลทางเทคนิคหรือพื้นฐานรองรับเลยแม้แต่น้อย สมองตอนนั้นไม่ได้คิดว่า "จุดนี้มีโอกาสตามระบบของเราไหม" แต่คิดแค่ว่า "ฉันต้องได้คืน" ซึ่งสองอย่างนี้ต่างกันโดยสิ้นเชิง

ปัญหาคือ ตลาดไม่รู้จักเราเลยครับ มันไม่สนว่าเราเพิ่งเสียไปเท่าไหร่ มันไม่ได้มีหน้าที่ "คืน" อะไรให้ใคร ราคามันเดินของมันไปตามเหตุผลของมันเอง การที่เราเข้าไม้ด้วยความรู้สึกอยากเอาคืน มันเลยเหมือนเราเดินเข้าไปเล่นเกมที่เราไม่ได้อ่านกติกาด้วยซ้ำ แค่เดินเข้าไปเพราะโมโห

ลองดูตัวอย่างสมมตินะครับ สมมติว่าวันหนึ่งแผนเทรดของเราบอกว่าจะเข้าไม้ตามสัญญาณที่กำหนดไว้ชัดเจน พอไม้แรกโดนตัดขาดทุนตามแผน นั่นคือมันทำงานถูกต้องแล้วครับ การตัดขาดทุนไม่ใช่ความผิดพลาด มันคือส่วนหนึ่งของระบบ แต่พอใจเราเริ่มพาไปคิดว่า "ไม่ได้ ต้องเอาคืน" แล้วรีบเปิดไม้ใหม่ทันทีโดยไม่รอสัญญาณ ไม่ดูโครงสร้างราคาใหม่ ไม่ทบทวนอะไรเลย นี่แหละครับคือจุดที่ความผิดพลาดจริง ๆ เริ่มต้น ไม่ใช่ไม้แรกที่ขาดทุน แต่เป็นไม้ที่สองที่เข้าด้วยอารมณ์

สิ่งที่น่ากลัวกว่านั้นคือ หลายคนพอเข้าไม้เอาคืนแล้วเสียอีก จะยิ่งเพิ่มล็อตเข้าไปอีก เพราะคิดว่าถ้าได้แค่เท่าเดิมมันไม่คุ้ม ต้องได้มากกว่าเดิมถึงจะพอ วงจรนี้มันพาไปสู่การถือพอร์ตที่เสี่ยงเกินตัวโดยไม่รู้ตัว ทั้งที่จุดเริ่มต้นมันแค่ไม้ขาดทุนปกติธรรมดาไม้หนึ่งเท่านั้นเอง

วิธีที่หลายคนในบอร์ดเคยแชร์กันมา ที่ผมว่าน่าเอามาใช้คือ ตั้งกฎกับตัวเองไว้ล่วงหน้าตอนที่ใจยังนิ่งอยู่ เช่น ถ้าขาดทุนติดกันกี่ไม้ภายในวันเดียว ให้หยุดเทรดทันที ไม่ว่าจะรู้สึกอยากเข้าไม้แค่ไหนก็ตาม เพราะตอนที่เราขาดทุนแล้วใจร้อน เราจะตัดสินใจแย่กว่าตอนที่ใจเย็นเสมอ การตั้งกฎไว้ล่วงหน้าเหมือนเป็นการฝากตัวเราในอดีตที่ยังมีสติ ไว้คอยช่วยตัวเราในอนาคตตอนที่อารมณ์กำลังพาไปผิดทาง

อีกเรื่องที่สำคัญไม่แพ้กันคือ การแยกให้ออกระหว่าง "ไม้ที่เข้าตามระบบแล้วโดนตัด" กับ "ไม้ที่เข้าเพราะอยากเอาคืน" สองอย่างนี้หน้าตาอาจดูคล้ายกันในกราฟ แต่ที่มาของการตัดสินใจต่างกันโดยสิ้นเชิง ถ้าเราเริ่มรู้ตัวว่ากำลังจะเข้าไม้เพราะอารมณ์ ลองหยุดสักครู่ ลุกไปเดินเล่น ดื่มน้ำ หรือปิดจอสักห้าถึงสิบนาที บางทีแค่นั้นก็พอให้สมองกลับมาคิดด้วยเหตุผลได้อีกครั้ง

ผมว่าเรื่องนี้ไม่มีใครรอดพ้นไปได้ร้อยเปอร์เซ็นต์หรอกครับ ไม่ว่าจะเทรดมานานแค่ไหน ความรู้สึกอยากเอาคืนตลาดมันแวบเข้ามาได้เสมอ สิ่งที่ต่างกันคือใครรู้ทันตัวเองได้เร็วกว่า แล้วหยุดวงจรนั้นได้ก่อนที่มันจะลามไปไกลกว่าเดิม

อยากถามเพื่อน ๆ ในบอร์ดครับ ใครเคยเจอวงจรเอาคืนแบบนี้บ้าง แล้วสุดท้ายอะไรที่ช่วยให้คุณหยุดตัวเองได้ มาแชร์กันหน่อยครับ จะได้เป็นประโยชน์กับสมาชิกคนอื่นที่อาจกำลังเจอปัญหาเดียวกันอยู่