มีสมาชิกทักมาคุยด้วยเรื่องนี้ แล้วผมว่ามันเป็นปัญหาที่เงียบ ๆ แต่กัดกินพอร์ตเก่งมาก เลยเอามาตั้งเป็นกระทู้ให้ลองสำรวจตัวเองกันดูครับ

ลองนึกภาพนี้ดูนะครับ เปิดไม้ไปตามแผน กำไรขึ้นมานิดหน่อย ใจเราเริ่มสั่น กลัวกำไรที่เห็นอยู่ตรงหน้าหายไป เลยรีบกดปิด ทั้งที่จุดทำกำไรจริง ๆ ที่วางแผนไว้ยังอยู่ไกลกว่านั้นเยอะ แต่พอกลับกัน เปิดไม้แล้วราคาวิ่งสวน ติดลบ ใจเรากลับทำตรงข้ามเลยครับ ไม่ยอมปิด บอกตัวเองว่า "เดี๋ยวมันกลับ" "รอดูอีกแป๊บ" จนลากยาวจากขาดทุนนิดเดียวกลายเป็นขาดทุนก้อนใหญ่

นี่คือสิ่งที่เรียกกันว่า ตัดกำไรไว เก็บขาดทุนไว้นาน ซึ่งมันสวนทางกับหลักการเทรดที่ดีแบบสิ้นเชิง เพราะของที่ดีคือเราควรปล่อยให้กำไรวิ่งไปตามแผน แล้วตัดขาดทุนให้เร็วตาม SL ที่วางไว้ แต่สมองคนเรามันไม่ได้ทำงานแบบมีเหตุผลล้วน ๆ ขนาดนั้นครับ

เรื่องนี้มีคำอธิบายทางจิตวิทยาที่เรียกว่า loss aversion คือความเจ็บปวดจากการขาดทุนมันรุนแรงกว่าความสุขจากการได้กำไรในจำนวนเท่า ๆ กัน พอเราเห็นกำไร สมองกลัวจะเสียมันไป เลยรีบคว้าเอาไว้ก่อน แต่พอเราขาดทุน สมองไม่อยากยอมรับความจริงว่าตัวเองผิด เลยเลือกที่จะ "ไม่ปิด" เพื่อหนีความรู้สึกนั้นไปก่อน ทั้งที่จริง ๆ แล้วการไม่ปิดไม้ไม่ได้ทำให้ไม้ที่ผิดกลายเป็นถูกเลยสักนิด

ขอยกตัวอย่างสมมติให้เห็นภาพนะครับ (ตัวเลขนี่สมมติล้วน ๆ ไม่ใช่เหตุการณ์จริง) สมมติว่าเทรดเดอร์คนหนึ่งวางแผนไว้ว่าจะ Take Profit ที่ 50 จุด และ Stop Loss ที่ 20 จุด อัตราส่วนความเสี่ยงต่อผลตอบแทนดูดีเลยในกระดาษ แต่พอเทรดจริง พอกำไรวิ่งมาแค่ 15 จุด ใจไม่นิ่ง รีบปิดเอากำไรเล็ก ๆ ไปก่อน ส่วนไม้ที่ขาดทุนพอราคาแตะ -20 จุดตาม SL ที่ตั้งไว้ กลับไปเลื่อน SL หนีออกไปอีก สุดท้ายไม้กำไรได้แค่ 15 จุด แต่ไม้ขาดทุนกลายเป็น -60 จุด ทำแบบนี้สัก 5-6 รอบ พอร์ตก็โทรมลงเรื่อย ๆ ทั้งที่แต่ละไม้ "ดูเหมือนไม่ได้ผิดอะไรมาก"

ปัญหาคือ พอมานั่งทบทวนทีหลัง เรามักจะโทษตลาด โทษอินดิเคเตอร์ โทษข่าว แต่ไม่ค่อยมีใครกลับมาดูพฤติกรรมตัวเองตรง ๆ ว่าจริง ๆ แล้วแผนที่วางไว้มันไม่มีปัญหาเลย ปัญหาคือเราไม่ทำตามแผนที่ตัวเองวางไว้เองต่างหาก

สิ่งที่พอจะช่วยได้ ไม่ใช่สูตรสำเร็จอะไรหรอกครับ แต่เป็นเรื่องของการสร้างกติกาให้ตัวเองแบบไม่มีทางเลี่ยง เช่น

• ตั้ง TP และ SL ไว้ตั้งแต่เปิดไม้ แล้วห้ามแตะมันจนกว่าจะถึงจุดใดจุดหนึ่ง
• ถ้าจะเลื่อน SL ต้องเลื่อนให้แคบลงเท่านั้น ไม่ใช่เลื่อนหนีราคา
• จดบันทึกทุกไม้ว่าเราปิดก่อนแผนหรือหลังแผน แล้วดูย้อนหลังทุกสัปดาห์ว่าพฤติกรรมเราเป็นแบบไหนบ่อยกว่ากัน

มันฟังดูเบสิกมากครับ แต่พอทำจริงจะรู้ว่ายากกว่าที่คิดเยอะ เพราะมันไปสู้กับสัญชาตญาณตัวเองตรง ๆ เลย

อยากชวนคุยกันครับ ใครเคยเจอปัญหาแบบนี้บ้าง แล้วมีวิธีจัดการกับตัวเองยังไงให้กล้าปิดไม้ขาดทุนตามแผน หรือกล้าปล่อยให้กำไรวิ่งต่อโดยไม่รีบปิดก่อนเวลา มาแชร์กันหน่อยครับ