มีน้องในบอร์ดมาทักหลังไมค์ถามผมเมื่อวันก่อนว่า "พี่ครับ ผมเทรด BTC อยู่ exchange หนึ่ง พอร์ตกำไรดีมาตลอด แต่จู่ๆ ถอนเงินไม่ได้ ระบบแจ้งว่าระงับการถอนชั่วคราว ผมควรทำไงดี" ผมฟังแล้วก็อึ้งไปพักนึง เพราะเรื่องแบบนี้มันไม่ใช่เรื่องกราฟ ไม่ใช่เรื่องเทคนิคอล แต่เป็นความเสี่ยงอีกชั้นที่สาย Forex แทบไม่เคยต้องคิดถึงเลยครับ

พวกเราที่มาจากสาย Forex มักจะชินกับการฝากเงินไว้กับโบรกเกอร์ที่มีใบอนุญาต มีการกำกับดูแลจากหน่วยงานรัฐ บางที่มีระบบแยกบัญชีลูกค้าออกจากบัญชีบริษัท (segregated account) ชัดเจน ต่อให้โบรกเกอร์ปิดตัวไป เงินของลูกค้าก็ยังพอมีกลไกคุ้มครองอยู่บ้าง แต่พอข้ามมาเทรด BTC หลายคนใช้กระดานเทรด (exchange) ที่ไม่ได้มีมาตรฐานแบบเดียวกันทั้งหมด บางแห่งอาจมีการกำกับดูแล บางแห่งก็ไม่มี เงินหรือเหรียญที่เราฝากไว้ก็เท่ากับฝากความไว้ใจไว้กับบริษัทนั้นเต็มๆ

ตรงนี้แหละครับที่เรียกว่า Counterparty Risk หรือความเสี่ยงจากคู่สัญญา ซึ่งแยกต่างหากจากความเสี่ยงเรื่องราคาที่เราคุ้นเคยกันอยู่แล้ว ต่อให้เราวิเคราะห์กราฟแม่นแค่ไหน เข้าไม้ถูกทาง พอร์ตเขียวสวยงาม แต่ถ้าแพลตฟอร์มที่เราฝากเงินไว้มีปัญหา ไม่ว่าจะโดนแฮก มีปัญหาสภาพคล่องภายใน หรือถึงขั้นล้มละลาย เงินที่เราเห็นในหน้าจอก็อาจไม่ใช่เงินของเราจริงๆ ในทางปฏิบัติอีกต่อไป

ลองนึกภาพสถานการณ์สมมตินะครับ เทรดเดอร์คนหนึ่งใช้เงินก้อนหนึ่งเปิดสถานะ BTC แบบใช้มาร์จิ้นบนกระดานเทรดแห่งหนึ่ง เทรดไปสักพักพอร์ตโตขึ้นเรื่อยๆ ด้วยความมั่นใจก็ไม่ได้ถอนกำไรออกมาเลย ปล่อยให้เงินกองอยู่ในบัญชีนั้นต่อ วันหนึ่งข่าวลือเรื่องปัญหาสภาพคล่องของแพลตฟอร์มเริ่มกระจาย คนแห่กันถอนพร้อมกัน ระบบถอนเริ่มช้าลง จนสุดท้ายระงับการถอนชั่วคราว แม้ราคาตลาดจะยังไม่ได้ขยับแรงอะไรเลย แต่กำไรที่เห็นในพอร์ตก็กลายเป็นแค่ตัวเลขที่เอาออกมาไม่ได้ อันนี้ผมพูดเป็นตัวอย่างสมมตินะครับ ไม่ได้อ้างอิงเหตุการณ์จริงที่ไหน แต่รูปแบบความเสี่ยงแบบนี้มันเคยเกิดขึ้นในวงการคริปโตมาแล้วหลายครั้งในอดีต

สิ่งที่อยากชวนคิดคือ เราแยกความเสี่ยงสองอย่างนี้ออกจากกันหรือยัง

• ความเสี่ยงจากราคา (Market Risk) คือสิ่งที่เราฝึกรับมือกันมาตลอด ตั้ง SL วางแผน Money Management
• ความเสี่ยงจากแพลตฟอร์ม (Counterparty Risk) คือเรื่องที่หลายคนมองข้าม เพราะคิดว่าเทรดได้กำไรแล้วจบ แต่จริงๆ เงินยังอยู่ในมือคนอื่น

หลายคนในวงการคริปโตเลยมีแนวทางแบ่งเงินออกเป็นส่วนๆ เช่น เก็บเงินที่ไม่ได้ใช้เทรดไว้ใน wallet ส่วนตัว แล้วเอาเฉพาะเงินที่ตั้งใจจะเทรดจริงๆ ไปไว้บนกระดานเทรด หรือเลือกกระจายไม่ฝากไว้ที่เดียวทั้งหมด ไม่ใช่เพราะกลัวราคาตก แต่กลัวเรื่องความเสี่ยงของตัวแพลตฟอร์มเอง ซึ่งเป็นมุมที่สาย Forex แทบไม่ต้องคิดเยอะขนาดนี้ เพราะโบรกเกอร์ที่มีกำกับดูแลมันมีกรอบปกป้องลูกค้าอยู่ในระดับหนึ่งอยู่แล้ว

ผมไม่ได้บอกว่ากระดานเทรดทุกที่อันตรายนะครับ หลายแห่งก็มีมาตรฐานความปลอดภัยดี มีการตรวจสอบโปร่งใส แต่ประเด็นคือเราต้องรู้ว่าเรากำลังฝากความเสี่ยงอีกชั้นไว้ที่ไหน ไม่ใช่มองแค่กราฟแล้วคิดว่าจบ เพราะเทรดเดอร์ BTC ที่เก่งจริงๆ ไม่ได้เก่งแค่เรื่องเทคนิคอล แต่ต้องเข้าใจโครงสร้างความเสี่ยงของทั้งระบบที่ตัวเองยืนอยู่ด้วยครับ

อยากถามเพื่อนๆ ในบอร์ดว่า ใครมีหลักการบริหารความเสี่ยงเรื่องนี้ยังไงบ้างครับ ฝากไว้ exchange ทั้งหมด หรือถอนเข้า wallet ตัวเองเป็นประจำ แชร์ให้ฟังหน่อยครับ